مقالات, تهویه مطبوع, صنایع برودتی

هواساز هایژنیک چیست؟

هواساز هایژنیک چیست

هواسازهای هایژنیک یکی از وسایل تهویه مطبوع است که بشتر در مکان های حساس مثل بیمارستان ها، مراکز دارویی، پژوهشگاه ها، مکان های بهداشتی و در برخی از موارد در گلخانه ها و فضاهای صنعتی مورد استفاده قرار می گیرند. مهم ترین تفاوت یک هواساز هایژنیک با یک دستگاه هواساز معمولی، در سیستم فیلتراسیون هوای آن خلاصه می شود. در هواسازهای هایژنیک با بهره گیری از سه لایه فیلتراسیون متفاوت، هوای بیرون تا 99/99 درصد پاک سازی شده و پس از تصفیۀ کامل به محیط داخل ورود پیدا می کند. در مکان هایی که نیاز به هوای پاک (Clean air) دارند، مثل فضاهای آزمایشگاهی و بیمارستانی اغلب از این سیستم ها استفاده می شود. در این مقاله قصد داریم بیشتر دربارۀ این دستگاه صحبت کنیم. موارد کاربرد آن ها را بررسی کنیم. مزایا و معایب آن ها را نام ببریم و با سیستم عملکردی آن ها آشنا شویم.

آشنایی با دستگاه های هواساز هایژنیک

پیش از اینکه به سراغ دستگاه های هایژنیک برویم، اجازه دهید کمی دربارۀ کل دستگاه های هواساز صحبت کنیم. زیرا ساختمان داخلی هواسازهای هایژنیک نیز با تقریب بسیاری شبیه به هواسازهای معمولی است. دستگاه های هواساز از جمله دستگاه های تهویۀ مطبوعی هستند که به منظور مدیریت و کنترل کیفیت هوا مورد استفاده قرار می گیرند. در این دستگاه ها می توانید دمای هوای ورود، میزان رطوبت هوای ورودی و کیفیت آن را از نظر تمیزی کنترل نمایید. معمولاً از دستگاه های هواساز در کنار یک چیلر و یک بویلر استفاده می شود. چیلرها از جمله دستگاه های تبرید تراکمی هستند که به منظور خنک سازی محیط مورد استفاده قرار می گیرند. با اتصال چیلر به دستگاه هواساز می توان مشکل سرمایش محیط را به خوبی مرتفع کرد. در فصل های سرد سال نیز برای گرمایش محیط در فضاهای بزرگ از بویلرها یا همان دیگ های بخار کمک گرفته می شود. برای این منظور می توان بویلر را به دستگاه هواساز مرتبط ساخت. به طوری که گرمای تولیدی در بویلر به هواساز منتقل شده، جریان هوا پس از جذب گرمای تولید شده، وارد محیط شود.


پیشنهاد می کنیم این مقاله را نیز مطالعه کنید : چیلر چیست؟


دستگاه های هواساز هایژنیک نیز دقیقاً طبق همین سیستم بالا کار می کنند. با این تفاوت که در این دستگاه ها مسئلۀ تصفیۀ هوا، یکی از مهم ترین مسائل در زمان طراحی است. در یک هواساز هایژنیک اغلب از سه لایه فیلتراسیون استفاده می شود. که این سه لایه موجب می شود تا جریان هوا پیش از ورود به محیط کاملاً از ذرات آلوده کننده پاک شده، به عنوان هوای تمیز وارد محیط گردد.

بررسی ساختمان داخلی هواساز های هایژنیک

هواسازهای هایژنیک از اجزاء متفاوتی ساخته شده اند که هر جزء وظیفۀ مشخصی را بر عهده دارد. البته طراحی این دستگاه ها درست شبیه هواسازهای معمولی است و همین طور که گفته شد، تنها در سیستم فیلتراسیون است که تفاوت ها آشکار می شود. اجزاء سازندۀ هواسازهای هایژنیک به قرار زیر است:

  • بدنۀ دستگاه : بدنۀ دستگاه های هواساز اغلب به شکل طولی طراحی می شود و در آن ها برای نصب سیستم های رطوبت زن (یا رطوبت گیر)، سیستم های فیلتراسیون، کویل های حرارتی و … فضاهایی در نظر گرفته می شود. جنس بدنه نیز باید از جنس آهن گالوانیزه باشد. به طوری که در برابر رطوبت و شرایط محیطی نامساعد دچار خوردگی و زنگ زدگی نشود.
  • فن و موتور الکتریکی : ظرفیت تولید هوا در هواسازها بر پایۀ قدرت فن و موتور الکتریکی است که تعیین می شود. در هواسازهای هایژنیک لازم است از موتورهای پرقدرت استفاده شود. زیرا وظیفۀ این دستگاه ها تأمین هوای پاک برای محیط های حساس است. به همین خاطر باید فشار هوای بالایی را ایجاد کنند. ظرفیت هواسازهای هایژنیک بین دو هزار و پانصد تا چهل هزار واحد فوت مکعب بر دقیقه است.
  • کویل های حرارتی : کویل های حرارتی داخل هواسازهای هایژنیک معمولاً به صورت چهار لوله در گرفته می شود. به شکلی که یک خط رفت و برگشت مخصوص سرمایش محیط است و به دستگاه چیلر متصل می شود. و دومین خط رفت و برگشت کویل نیز به دستگاه بویلر و آب گرم متصل می گردد تا در فصل های سرد کار گرمایش محیط را انجام دهد.
  • دستگاه های رطوبت گیر : اگر هوای بیرون دارای رطوبت بالایی باشد، در زمان سرمایش لازم است از دستگاه های رطوبت گیر استفاده شود. این دستگاه ها بر مبنای نقطه شبنم طراحی می شوند. به این شکل که با عبور هوا از روی کویل های سرمایشی، قطرات آب جدا شده، در کف هواساز جمع آوری می شود و سپس به بیرون هدایت می گردد.
  • دستگاه های رطوبت زن : اگر آب و هوای شهر خشک باشد یا اگر بخواهید از هواسازهای هایژنیک در محیط های گل خانه ای بهره ببرید، لازم است به سراغ سیستم های رطوبت زن بروید.
  • فیلترهای دستگاه : در سیستم های هایژنیک اغلب از سه فیلتر متفاوت استفاده می شود. فیلتر اولیه، یک فیلتر فلزی لانه زنبوری است که جلوی ورود ذرات بزرگ، حشرات و … را به درون هواساز می گیرد. این فیلتر درست پس از فن دستگاه نصب می شود. با عبور از این مرحله نوبت به فیلترهای هپا و اولپا می رسد که می توانند پاک سازی نهایی را روی هوا انجام دهند و آلاینده های موجود در جریان هوا را با دقت 99/99 درصد فیلتر کنند.
  • لامپ UV : در محیط های آزمایشگاهی، بیمارستانی و … که لازم است علاوه بر پاک سازی آلاینده های موجود، جریان هوا را ضد عفونی هم کرد، اغلب از اشعۀ ماورای بنفش استفاده می شود. لامپ UV به کار رفته در دستگاه می تواند به طور کامل ذرات میکروبی و ویروسی را پیش از ورود به محیط بهداشتی مورد نظر از بین ببرد.

پیشنهاد می کنیم مقاله سیکل تبرید تراکمی چیست را مطالعه کنید


شیوۀ طرز کار دستگاه های هواساز هایژنیک

همین طور که گفتیم، این دستگاه ها تقریباً شبیه به سیستم های معمولی کار می کنند و مهم ترین تفاوتشان در سیستم فیلتراسیون است. به همین خاطر در ادامه چگونگی فیلتراسیون و تصفیۀ جریان هوا را در یک هواساز هایژنیک بررسی خواهیم کرد.

فیلتراسیون اولیه :

در ابتدا و پیش از اینکه جریان هوا وارد دستگاه هواساز شود، نخستین مرحله از فیلتراسیون آغاز می شود. تمامی اشیاء بزرگ مثل حشرات، خس و خاشاک ها و دیگر ذرات جامد با نصب یک فیلتر فلزی توری شکل در مقابل فن دستگاه به طور کامل از جریان هوا خارج می شود. سپس نوبت به عبور جریان هوا از روی پدهای فیلتری یا فیلترهای کیسه ای می رسد. جایی که جریان هوا تا حدود نود و پنج درصد از ذرات آلاینده پاک می گردد. تا اینجا اتفاقی است که در تمامی دستگاه های هواساز اعم از معمولی و هایژنیک رخ می دهد.

فیلتراسیون ثانویه :

فیلتراسیون ثانویۀ جریان هوا، در مرحلۀ پایانی و پیش از ورود جریان هوا به محیط انجام می شود. در این مرحله از فیلترهای هپا و اولپا در مسیر جریان هوا استفاده می شود. با عبور هوا از سیستم فیلتراسیون هپا، تمام ذرات با قطر بیشتر از سه دهم میکرون از جریان هوا پاک می شوند. هوایی که از این فیلتر خارج می شود تا حد بالایی تصفیه شده و پاکی آن تا حدود 99/99 درصد می رسد. اگر نیاز به محیطی ایمن تر وجود داشته باشد، لازم است از یک یا چند فیتلر اولپا هم پس از فیلتر هپا استفاده شود. این فیلترها می توانند جداسازی را برای ذرات آلاینده با دقت دوازده صدم میکرون انجام دهند.

استفاده از لامپ های فرابنفش :

اگر علاوه بر پالایش جریان هوا، نیاز به ضد عفونی کردن کامل هوا نیز وجود داشته باشد، در هواسازهای هایژنیک می توان از یک لامپ UV نیز استفاده کرد. اشعۀ ماورای بنفش خاصیت میکروب کشی بالایی دارد و می تواند با دقت بالایی تمامی موجودات زندۀ میکروبی موجود در جریان هوا را از بین ببرند.

موارد استفاده از هواساز های هایژنیک

مهم ترین استفاده از هواسازهای هایژنیک در محیط های بیمارستانی و آزمایشگاهی است. بهترین مورد برای سرمایش و گرمایش این محیط ها همین دستگاه های هواساز است. زیرا علاوه بر پالایش کامل جریان هوا، با فشار بالایی که در محیط ایجاد می کنند، می توانند در کار خروج هوای مانده در فضاهای عفونی نیز کمک کنند. برای مثال در اتاق های عمل یا محیط های آزمایشگاهی تولید دارو لازم است فضا به شکل کامل ضد عفونی شده باشد.

علاوه بر محیط های بیمارستانی البته در مکان های دیگری نیز از هواسازهای هایژنیک استفاده می شود. از جمله مکان های زیارتی بزرگ یا مراکزی مثل موزه ها که آثار باستانی حساس را در آن نگه داری می کنند و تراکم جمعیتی در آن ها بسیار بالاست. در شرکت های تولید مواد غذایی و تولید محصولات خاص که آلودگی یا رطوبت روی کیفیت آن ها تأثیر می گذارد نیز می توان از این هواسازها استفاده کرد. حتی در فضاهای گل خانه ای هم که نیاز به هوای استریل شده وجود دارد، دستگاه های هواساز گزینۀ مناسبی خواهد بود.

مزایای هواساز هایژنیک

هواساز هایژنیک چیست

دستگاه های هایژنیک مزایای مهمی دارند که باعث می شود در محیط های بیمارستانی و دیگر محیط هایی که نیاز به جریان هوای استریل و پاک دارند از آن ها استفاده شود. در ادامه به مهم ترین مزایای این دستگاه ها اشاره کرده ایم :

  • پالایش کامل هوا و استریل کردن جریان هوا پیش از ورود به محیط
  • قدرت بالا در تولید هوای لازم جهت تهویۀ مطبوع هوا
  • امکان استفاده از دستگاه های رطوبت زن یا رطوبت گیر در دستگاه های هواساز هایژنیک
  • امکان ضد عفونی کردن جریان هوا برای استفاده در محیط های عفونی و شرایط خاص
  • بهره بردن از هواسازهای هایژنیک برای مدیریت گرمایش و سرمایش محیط

معایب دستگاه های هواساز هایژنیک

از جمله معایبی که می توان برای دستگاه های هواساز هایژنیک برشمرد، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • هزینه های بالای نصب و راه اندازی دستگاه : این موضوع زمانی اهمیت پیدا می کند که بخواهید در بیمارستان های کوچک تر و شهرهای کم جمعیت از این هواسازها استفاده کنید.
  • هزینه های تعمیرات و نگهداری دستگاه : دستگاه های هواساز هایژنیک ساختمان پیچیده ای دارند. به همین خاطر تعمیرات و نگهداری آن ها باید به شکل صحیحی انجام گیرد.
  • تعویض سیستم های فیلتراسیون دستگاه : سیستم های فیلتراسیون دستگاه را باید در دوره های مشخص تعویض نمود. در غیر این صورت کیفیت هوای تولیدی پایین خواهد آمد.

جمع بندی

دستگاه های هواساز هایژنیک از جمله وسایل تهویۀ مطبوعی است که در محیط های بیمارستانی، عفونی، آزمایشگاهی و دیگر مکان هایی که نیاز به هوای پاک (Clean air) دارند مورد استفاده قرار می گیرند. این دستگاه ها درست به مانند هواسازهای معمولی عمل می کنند و از آن ها می توان برای گرمایش و یا سرمایش محیط بهره برد. مهم ترین تفاوت هواسازهای هایژنیک سیستم فیلتراسیون آن هاست. در یک هواساز هایژنیک سه مرحله فیلتراسیون انجام می گیرد. که در طول این سه مرحله جریان هوا تا حد بالایی از آلاینده های موجود پاک شده و در صورت لزوم ضد عفونی نیز می شود. جریان هوای خروجی از هواسازهای هایژنیک تا حد 99/99 درصد پاک سازی می گردد که برای محیط های بیمارستانی و آزمایشگاهی میزان مطلوبی است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *